چرا قدرت خرید مردم نسبت به دوران پهلوی کاهش یافته است؟

زمان شاه قدرت خرید مردم بیشتر بود چرا در این ۴۵ سال قدرت خرید  مردم همواره ضعیف تر شده است؟ 

با شنیدن این شبهه میتوان چنین برداشت کرد که اگر از ۴۵ سال پیش تا کنون  قدرت خرید مردم روز به روز کاهش یافته بنابراین باید سطح رفاه و دسترسی آنان  به امکانات نیز کمتر شده باشد چرا که مردم مثل سابق نباید توانایی خرید داشته  باشند. اما با بررسی اسناد منتشر شده توسط بانک جهانی مشخص می شود که نرخ  فقر در سال ۱۳۵۶ به میزان ۴۶ درصد بوده که این میزان در سال ۱۳۹۲ به حدود ۸ درصد  رسیده است. 

مقایسه قدرت خرید بایستی بر یک مبنایی استوار باشد تا بتوان هر دو بازه زمانی را  با آن سنجید و ارزیابی نمود برای چنین مقایسه ای نمیتوان دلار و طلا را به عنوان  معیاری برای ارزیابی قدرت خرید ایرانیان در دو بازه زمانی در نظر گرفت چرا که طلای  جهانی از سال ۱۹۷۱م (۱۳۵۰ شمسی) حدود ۵۵۰۰ درصد افزایش پیدا کرده و از ۳۵ دلار  در سال ۱۹۷۱ به ۱۹۵۰ دلار در سال ۲۰۲۳ رسیده است.

دلار نیز تابع متغیرهای بسیاری  است که محاسبه همه آنها برای ارزیابی میزان تأثیر در مقایسه قدرت خرید در توان  این متن نیست لذا به نظر میرسد ارزیابی میزان قدرت خرید در دو بازه زمانی قبل و  بعد از انقلابی اسلامی بر اساس میزان حداقل حقوق و دستمزد مصوب برای کارگران  بهتر باشد. 

ما در این مقایسه چند گام پا را فراتر از این گذاشته ایم. به این صورت که تمام دریافتی  یک کارمند با بیست سال سابقه که احتمالا باید دارای خانواده و حق عائله مندی و…..  نیز باشد را با دریافتی یک کارگر ساده مجرد و بدون سابقه کار مقایسه کردیم. قبل

 از مطالعه این جدول به یاد داشته باشید که سال ۱۳۵۶ ایران تحت هیچ گونه تحریمی  نبود و به دلیل اوضاع بسیار مناسب فروش نفت در اوج شکوفایی اقتصادی قرار  گرفته و پس از هشت سال مدیریت نئولیبرالی غرب گرا و همچنین پس از حدود پنج  ماه توطئه پیچیده امنیتی در شرایط نسبتا بحرانی قرار داشته است با این حال در  این مقایسه در بسیاری موارد بهترین شرایط سال ۱۳۵۶ با بدترین شرایط سال ۱۴۲  مقایسه شده است.

به عنوان مثال هرچند نرخ قانونی و رسمی دلار در سال ۱۳۵۶  حدود ۷ تومان بوده است اما در برخی منابع آمده است که گاهی در بازار آزاد تا چهل  درصد بالاتر از نرخ رسمی و دولتی نیز خرید و فروش میشده است. در این مقایسه  همان نرخ رسمی و دولتی به عنوان نرخ سال ۱۳۵۶ در نظر گرفته شده ولی نرخ دلار  سال ۱۴۰۲ در بدترین شکل آن یعنی نرخ دلار غیر رسمی ثبت گردیده است و یا در  بحث بنزین با اینکه دولت ماهانه مقدار مشخصی بنزین با نرخ ۱۵۰۰ تومانی به خودرو  اختصاص می دهد؛ اما در این مقایسه همان تعرفه آزاد ۳۰۰۰ تومانی به عنوان نرخ ۱۴۰۲  در نظر گرفته شده است. این موضوع سعی شده تا برای تمام موارد رعایت گردد.[2] 

منبع: کتاب یک صندوق شبهه، محمدحسین راجی

[1]  روزنامه اطلاعات یکشنبه ۱۳۵۶٫۵٫۱6، صفحه ۱۳، گزارش دومین اجلاس سراسری شهرداران سراسر کشور

[2]   تنها برخی اقلام نظیر سیمان و آجر به این علت که به گواه گزارشات روزنامه اطلاعات در کل سال ۱۳۵۶ فقط با نرخ آزاد در اختیار مردم قرار می گرفت و نرخ دولتی به هیچ عنوان رعایت نمی گردید، از همان نرخ آزاد در جدول صحفه بعد استفاده شده است.

[3]   روزنامه اطلاعات ۱۳۵۶٫۲٫۱ صفحه ۳

[4]  روزنامه اطلاعات ۱۳۵۶٫۱٫۶ صفحه ۳

[5]  روزنامه اطلاعات ۱۳۵۶٫1،9 صفحه ۱۳

[6]  . روزنامه آیندگان ۱۳۵۶،1،۲۸ صفحه ۳

[7]  روزنامه اطلاعات ۱۳۵۶٫۰۱٫۶، صفحه آخر

[8]  روزنامه آیندگان، ۱۳۵۶٫۰۶٫۲ صفحه ۳

[9]  روزنامه آیندگان ۱۳۵۶٫۰۹٫۲۰ صفحه ۳ و روزنامه اطلاعات ۱۳۵۶٫۱٫۱۴ صفحه آخر

[10]  روزنامه آیندگان، ۱۳۵۶٫۰۹٫۲۰ صفحه ۳

[11]  روزنامه آیندگان، ۱۳۵۶٫۷٫۵ صفحه ۳